Devrimci Erkekler Nerede?^*

Hevesli bir müttefikten inkar, suçluluk, sahiplik ve eylem üzerine düşünceler.

Bunu neden yazdım?

Bu yazıyı erkek egemenliğiyle mücadele eden erkeklere, onlarla aynı tavrı benimseyen başka erkeklerin de var olduğunu söylemek için yazdım. Bunca zamandır biz erkeklerin cafcaflı sözlerle dile getirdiği (ve göz ardı ettiği) kişisel ve kolektif saçmalıklar arasında bata çıka ilerlemeye çalışan başka erkeklerin de var olduğunun bilinmesini istiyorum. Erkek egemenliğine karşı mücadele eden kadınlar tarafından ve yine bu mücadele içinde olan kadınlara yönelik olarak yayınlanan pek çok makale, elektronik dergi, dergi ve web sitesi olduğu halde, erkekler genellikle sessiz kalıyorlar. Birkaç kayda değer istisna dışında, erkek egemenliğine karşı bir şeyler söyleyen erkeklerden elde ettiğim malzeme son derecede akademiktir ve tamamen anlaşılmaz bir dil kullanmaktadır. Bu yazı, cinsiyetçi davranış ve tutumlarını kafalarından atmaya çalışan, ama, doktora çalışması yapmak için yeterli kaynak ve zamanı olmayan tüm erkekler için yazıldı. Bu yazı, gerek kendi tavırlarını gerekse hayatlarındaki diğer erkeklerin tavırlarını değiştirmeye çalışan erkekler içindir. Bu yazı, erkek egemenliğine bir son vermeye ve erkek ayrıcalıklarından sıyrılmaya çalışan erkekler içindir.

Yazının başlığının ve konuya ilişkin ilhamın kaynağı, Heather Ajini tarafından yazılan bir makaledir: “Our Culture, Our Resistance - People of Colour Speak Out On Anarchism, Race, Class and Gender”. Bu yazıda Ajini “(buraya yerleştireceğiniz herhangi bir olay)’da beyaz olmayanlar neredeydi?” ortak sorusunun yerine, beyaz insanların devrimci mücadelede nerede olduğu sorusunun geçmesi gerektiğini söylüyordu. Bu soruyla, kendi ayrıcalıklarının farkına varmış olan, bunları deşifre eden ve kendi saçmalılarına farklı bir şekilde yaklaşan beyaz müttefiklerin, beyaz aktivistlerin ve anarşistlerin nerede olduklarını soruyordu. Aynı soru pekala erkeklere de sorulabilir (ve sorulmalıdır da). Devrimci erkekler nerede? Kendi ayrıcalıkları hakkında kendilerine zorlu sorular soran, cinsiyetçi düşünme biçimlerinden sıyrılmaya çalışan ve kendi eylemlerinin sorumluluğunu alan erkekler nerede? Erkek egemenliğiyle mücadele eden erkekler nerede? Son zamanlarda bir erkek olarak, özellikle de feminist müttefiki olmaya hevesli (henüz bu hedefime ulaştığımı iddia edemeyen) bir erkek olarak, kendi erkek kimliğimle gittikçe şiddetlenen bir mücadele içindeydim. Erkekler sahip oldukları değer ve davranışları nasıl edinirler? “Erkekçe” davranmak için nasıl sosyalleşiyoruz ve bu “erkeklik” kavramı nereden geliyor? 21. yüzyılda Kuzey Amerika’da bir erkek olmak ne anlama gelir? Bu sorular cevaplanması (hatta pek çok erkek için sorulması bile) çok karmaşık sorular olmakla beraber, toplumumuzun cinsiyetçi ve ataerkil özüne meydan okumak bir yana, bu nitelikleri ancak teyit eder. Erkek egemenliğine karşı olduğunu iddia eden herkesin, neden erkeklerin toplumun her alanına hakim olduğunu da kendisine sorması gerekir. Neden aynı işi yapan kadınlardan daha fazla para kazanıyoruz? Neden Kanadalı milletvekillerinin sadece %20’si kadın? Neden kadınlar hala ev ve çocuk bakımı işlerinin neredeyse tamamını yapıyor? Neden hala bu işler “gerçek” bir iş olarak görülmez? Neden baskı, hiyerarşi ve tahakkümün her türlüsüne karşı hareketler bile erkek hakimiyeti altındadır? Neden her 45 saniyede bir kadın tecavüze ya da cinsel saldırıya maruz kalır? Bunlar, feminist müttefiki olmaya aday olanların kendilerine ve çevresindekilere sorması gereken sorulardır. Bunun güç, fakat zorunlu bir yolculuğun ilk adımı olacağını umuyorum. Benim deneyimimde birkaç farklı aşama bulunmaktadır.

#1: Erkek Egemenliğinin Varlığını İnkar:

Sıradan bir erkeğe, kendisinin diğer cinsler üzerinde sayısız sosyal, ekonomik ve politik ayrıcalıklar bahşeden bir sistem içinde yaşadığını söyleyen birinin karşılaşacağı tepki budur. Bu hakikatle ilk kez yüzleştiğimde, benim de verdiğim tepki kesinlikle buydu, ama çok şükür argümanlarımı tekrar tekrar ve şefkatle tersini göstererek yıkacak kadar sabırlı bir arkadaşım vardı. Çoğu zaman, bu gerçekleri bir kadının dile getirmesi de pek fayda vermez.. Çünkü bu durum hemen taraflılık ve kişisel çıkar suçlamalarında bulunulmasına, kanıt olarak sunulacak herhangi bir gerçeğin doğrudan inkarına ve/veya kişinin küçümsenmesine ya da aşağılanmasına yol açar. Bazen de adam kadını görmezden gelir ya da kafasını çevirip yürür gider. Erkeklerin ataerkillik karşıtı mücadeleye aktif olarak katılmasının bu kadar önemli olmasının bir nedeni de budur: tüm bunlar elbette iki erkek arasında da yaşanabilir, ama bu olasılık çok daha azdır. Ataerkilliğin varlığını çürütmek için erkekler tarafından sunulan argümanlar pek bildik güzergahtan geçer. Genellikle erkek şu mealde bir şey söyler: “Geçmişte cinsiyet ayrımcılığının var olduğunu kabul ediyorum, fakat feminist hareket kadın hakları için verdiği savaşı kazandı” Bu, erkekler ve bazı kadınlar tarafından yaygın olarak benimsenen bir bakışı yansıtır. Buna göre, bugün, cinsiyetlerden bağımsız olarak çaba ve yeteneklere dayanan eşit fırsatlar sunan cinsiyet körü bir toplumda yaşamaktayız. Oysa cinsel saldırılar, maaşlar, yoksulluk ve beslenme bozuklukları üzerine bunun tersini gösterecek sayısız istatistik bulunuyor. İşte bu yüzden özellikle şoven ve cahil erkekler güncel feminist hareketi, erkekleri kadınlara tabi kılacak bir girişim gibi görüyorlar. Bu da ataerkilliğin varlığına karşı diğer bir yaygın argümandır. Buna göre erkekler, özellikle de bugün, kadınlardan daha az güçlü ve daha az ayrıcalıklıdır. Erkek, kadınların üniversitelere girişi ve mezuniyeti hakkındaki istatistikler hakkında ezbere konuşabilir, dikkatler kadınların sağlık sorunlarına ya da artık saygıyla karşılanan doğum kontrolü ya da kürtaj haklarına çevrilir. Doğrusunu söylemek gerekirse, cinsel taciz ve tecavüzler ya da kadınların sefaleti veya üst düzey kamu ve özel sektör görevlerine katılımları hakkında tek kelime edilmez. (Son ikisi düzeltmek için zaman ve enerjimi harcayacağım konular değildir ama yine de toplumlarımızın doğuştan gelen cinsiyetçiliğinin işaretleridir). Tartışmanın büyük bir kısmı, erkekler “cinsel tacizle suçlanmadan” bir kadına asılamayacağı ve çıkma teklif edemeyeceğine göre, cinslerin ne kadar eşit olduğu etrafında döner. Aslında gerçek şu ki, bu erkekler herhangi birine karşı ilgilerini nazikçe ifade edebilecek ya da eşit bir ilişki kuracak toplumsal beceriler geliştirmemiştir ve geliştirmekle de ilgilenmemektedirler. Bu erkek, son çare olarak, toplumumuzun cinsiyetçi olduğunu fakat işlerin de hızla değiştiğini kabul edebilir. Belki de Kuzey Amerika’daki kadınların durumunu Arap dünyasındaki ya da belirli Afrika ülkelerindeki kadınlarla mukayese eder. Ya da bir asır öncesindeki kadınların durumlarına işaret ederek, kadınların daha önce hiç bu kadar iyi durumda olmadıklarını söyler. “Her şey bir yana, değişim bir günde olamaz” diye diretir.

Bütün bu argümanlar alenen yanlıştır ve kolayca çürütülebilir. En zor iş, bir erkeği sizi dinleyebilecek kadar karşınızda tutmaktadır. Polis kuvvetlerinde, özellikle yüksek mevkilerde, erkek sayısı kadın sayısıyla kıyaslanamayacak derecede fazladır. Kamu görevleri ve özel sektörde de durum aynıdır. Erkekler aynı işi yapan kadınlardan daha fazla para kazanırlar. Kadınların cinsel tacize uğrama olasılığı erkeklere göre daha fazladır ve Kanada’daki kadınların üçte biri yaşamları boyunca bir kez tecavüze uğramaktadır. Beslenme bozukluklarının %90’dan fazlası kadınları etkiler ve bir kadının düşük özsaygıya ve kendi bedenine dair olumsuz bir imgeye sahip olması bir erkeğe kıyasla daha olasıdır. Buna karşın erkekler, kendilerini reklamların tümünde, TV şovlarında ya da filmlerde neredeyse çıplak bir şekilde sunulmuş görmek veya hayır dediği için aşırı ahlakçı ya da evet dediği için sürtük olarak adlandırılmak konusunda da endişelenmek zorunda değildirler. Hiçbir zaman bir partide birinin içkime bayıltıcı ilaç katmasından ya da gecenin geç bir vaktinde evime giderken tecavüze uğramaktan endişelenmem gerekmemiştir. İnternette ya da kütüphanede yapılacak küçük bir araştırma, ataerkilliğin, cinsiyetçiliğin ve erkek ayrıcalıklılığının toplumumuzda ne kadar yaygın olduğunu kanıtlayan diğer sayısız örnek ve istatistikleri ortaya koyacaktır. Genellikle, konuştuğunuz erkek aşırı derece inatçılaşacak, öfkeli ve savunmacı hale gelecektir. Belki kendisine bir sonraki görüşmenizde fikrini değiştirip değiştirmediğini sorabilirsiniz: Bu “sarsıcı ifşaatı” tümüyle sindirmek zaman alır ve kafaları değiştirmek isteyen kişiler açısından ısrar gerektirir. Pes etmeyin!

#2: Ataerkillikteki Kişisel Sorumluluğun ve Katkının İnkarı:

Diyelim ki bir erkek ataerkil bir toplumda yaşadığımızı kabul (itiraf) etmiş olsun. Ya da sözgelimi bu erkek zaten bir aktivist olsun ve toplumumuzun cinsiyetçi olduğunu kabul ediyor olsun. Çoğunlukla, bu durumdaki erkeklerin hiçbiri teorik görüşleri ve kişisel durumları arasında bir bağlantı kurmaz, yani başka bir deyişle, ataerkilliğin varlığını kabul eden erkeklerin çoğu kendi davranış ve inançlarını asla eleştirel bir incelemeye tabi tutmazlar ya da kendilerinin de cinsiyetçi olabilecekleri ihtimalini göz ardı ederler. Bunlar, yakınlık gruplarında feminist kollukları takıp, sürekli kadınların sözlerini kesen ve kadınlar hakkında atıp tutan erkeklerdir. Bunlar kadınlar için güvenli alanlar yaratma ihtiyacı hakkında konuştuktan hemen sonra cinsiyetçi bir şaka yapan türden erkeklerdir. Bunlar Bikini Kill ve Lauren Hill dinleyip yine de “hayır” kelimesinin anlamını bilmeyen erkeklerdir. Bir erkeğin gündelik hayatında ataerkilliğe meydan okumasının bir numaralı yolu başkalarından (ve kendisinden) cinsiyetçi zırvaları terk etmeyi istemektir. Örneğin eğer heteroseksüel bir erkekse, bu “cinsiyetçi olmayan” erkeğe o güne kadar hiçbir kadına gözlerini dikerek bakıp bakmadığını sorun. Normal erkeklerin, özellikle de normal genç erkeklerin büyük bir çoğunluğu yapabildikleri her zaman gizlice kadınları keserler. İster bir kadının ardından yürüken ister yüzüne bakarken, bu her zaman olur. Bu birisine güzelliğine hayran olarak bakamayacağınız anlamına gelmez, fakat bir kadının göğüslerine ya da kalçalarına gözlerinizi dikip baktığınızda kadınlar bunu bir süre sonra fark ederler ve bu durum pek çok kadını fazlasıyla rahatsız eder. Eğer bu durum uzak durulması mümkün bir yerde gerçekleşiyorsa ve etrafta pek çok dikizci varsa, bundan sonra kadınlar bu yerden uzak durmaya başlarlar. Bu durum, ataerkilliğin nasıl işlediğine dair bir örnektir. Ya da erkeklerin toplu taşıma araçlarında nasıl daha fazla yer kapladığından veya toplantılarda nasıl tahakküm kurduğundan bahsedebilirsiniz. Ona, bunları hiç yapıp yapmadığını sorun. Peki ya ev işleri? Eğer sevgilisi ya da annesiyle yaşıyorsa yemek ve temizlik işlerini çoğunlukla kimin yaptığını sorun. Eğer bir babaysa, çocuk bakımıyla çoğunlukla kimin uğraştığını sorun. On durumun dokuzunda, kendisi değildir. Eğer “cinsiyetçi olmayan” erkeğiniz hala kendi cinsiyetçiliğini kabullenmeyi reddediyorsa, kendisine kadınların medya tarafından resmedilişinin kadınlara karşı görüş ve davranışlarını nasıl etkilediğini sorun. İlk aşamada erkeklerin denenmiş ve başarısı ispatlanmış aracına başvuracaktır: inkar. Fakat kendisine ne kadar yanılmış olduğunu gösterebileceğiniz pek çok örnek vardır. Bir kadının başrolde olmadığı bir temizlik ürünü reklamını en son ne zaman görmüş? Aksiyon filmleri hangi sıklıkla çaresiz bir erkeğin cesur bir kadın tarafından kurtarılmasıyla biter? Her iki örnekte de cevap hemen hemen hiçtir. Sürekli bir medya bombardımanının etkisi altında olduğumuzu inkar etmenin bir anlamı yoktur, fakat genellikle kendi deneyimlerinizden hareket ederek konuşmak en iyisidir.. Şahsen ben pornografi konusundaki deneyimlerim hakkında konuşabilirim. Benim izlediğim porno filmler, kadınları tek boyutlu, sekse aç ve koca penisli düzücüleri (burada aşık kelimesini kullanmayı reddediyorum) için her tür küçük düşürücü eylemi yerine getirmekten mutlu nemfomanyaklar** olarak resmediyordu. Bu, erkek izleyicilerin kendilerini teslim etmeye istekli kadınlara cinsel olarak tahakküm etme fantezilerinin sözümona tatmin edilmesidir. İzleyicilerin fantezisi gerçekten bu olsun ya da olmasın, porno izleyicilerin davranışını etkiler. Özellikle de ergen gençlerin çoğunun, gerçek kişilerle sahip oldukları cinsel deneyimden daha fazla porno tecrübesine sahip olduklarını unutmamak gerekir. Ergen bir genç erkek bu filmlerdeki sekse aç, kendini teslime hazır kadınları arayacak ve bulamadığında da bu özellikleri çekici bulduğu herhangi bir kadına yansıtacaktır. Bunun birden fazla tecavüz olayına neden olduğuna eminim.

Birbirimizi bu zırvalıklarımızdan vazgeçirmek için çok fırsat vardır ve bunun için cesaret ve bir parça zaman dışında bir şey gerekmemektedir. Sorgulanan kişi erkek egemenliğinin varlığıyla yüzleştiğinde, bu yüzleşme onun daha önce olduğundan daha fazla savunmacı hale gelmesini hiç kuşkusuz tetikleyecektir. Kimse kendisinin baskıcı olduğunu kabul etmek istemez, hele de bastırılmaya karşı mücadele ettiğine inanan (hatta feminist olduğunu iddia eden) erkekler bunu asla kabul etmez. Kişisel sorumluluğun bu ısrarlı yadsınması sona ermek zorundadır. Gerçek şu ki, genelde erkeklerde, özelde de aktivist erkeklerde laf çoktur ama kaydadeğer eylem azdır. Çünkü biz erkekler gerçekleştirdiğimiz çok kişisel, gündelik cinsel saçmalıklarımızdan vazgeçmek için bir diğerimize çağrıda bulunmayız. Kendi cinsiyetçiliğimizle mücadele etmek için, kadınların yaptığı gibi örgütlenmiş değiliz. Bu çok rastlanan bir soruyu gündeme getirir: Neden kadınlar erkekleri cinsiyetçilikleri konusunda eğitmek için zaman ayırmazlar? Neden erkekler sadece kadınlar için olan alanlara alınmazlar? Eğer bu gruplarda birlikte oturabilseydik cinsiyetçilikle mücadele etmek için pek çok şey öğrenirdik değil mi? Bu meşru bir sorudur ve pek çok hevesli müttefikin cevabı işitmek için merak içinde olduğunu sanıyorum. Gerçek şu ki, kadın organizasyonları ulaşmak istedikleri kadınların tamamına ulaşabilecek zamana ve kaynağa sahip değiller. Herhalde baskı karşıtı çalışma gruplarına gidebilen kadınlar bu ülkedeki kadınların %1’i bile değildir, o halde neden kadın hareketinin enerjisini bize harcamasını talep edelim ki? Muhtemelen bütün enerjilerini erkeklere erkek egemenliğinin varlığını ispatlamak için harcamak zorunda kalacaklardır, oysa bu mesaj başka bir erkekten geldiğinde çok daha etkili olacaktır. Zamanları ve kaynakları olsa bile, kendilerini baskı altında tutanları eğitmek baskı altında tutulanların sorumluluğu değildir. İkinci olarak, cinsiyetçilikle mücadele etmek sözkonusu olduğunda, erkekler ve kadınlar zıt yönlerden gelmektedir ve yapmaları gereken farklı işler vardır. Kadınlar erkek egemenliğin baskısı altındadır, oysa biz bundan faydalanırız. Demek ki cinsiyetçilik karşıtı erkeklerin kadınların örgütlenmelerine sıkça katılmalarının anlamı yoktur. Bu beni üçüncü noktaya getiriyor. Kadınlardan bedava hizmet beklemekten vazgeçmemiz gerekiyor. Cinsiyetçilik karşıtı erkekler, kendilerini örgütlemek için gereken işleri yapmak, ataerkillik karşıtı erkek hareketini inşa etmek için zaman ve enerjilerini ortaya koymak zorundadır ve bunu yaparken de kadın hareketinin kaynaklarını tüketmemelidirler. Kadınlar bu işe sıfırdan başladılarsa, bizim de aynı şeyleri yapamamamız ya da yapmamamız için bir neden yoktur. Çok sayıda erkeğin kendi cinsiyetçi davranışlarını kabullenmesinin tek yolu budur. Eğer erkeklerin değiştiğini görmek istiyorsak, bu işi gündelik olarak birebir, erkek erkeğe yapmalıyız. Tekrar söylüyorum, bu iş sabır ve azim gerektirir. Bir erkeğin, (ebeveynleri, arkadaşları, okul ve medya aracılığıyla) cinsiyetçi bir kültürde sosyalleşmesi yüzünden cinsiyetçi olarak yetiştirildiğini kabul etmesi için, kendisiyle aynı konuşmaların defalarca yapılması gerekebilir.

#3: Suçluluk:

Baskıcı bir sistemin sürdürülmesindeki sorumluluğunu kabul eden ayrıcalık sahibi herhangi bir kişi suçluluk duyacaktır. Bu durum özellikle toplumuzda egemen olan ataerkillikle yüzleşen erkekler için geçerlidir. Suçluluk duygusu birçok nedenden kaynaklanır. Bazı erkekler ayrıcalıklarından hoşnut oldukları ve bunlardan vazgeçmek istemedikleri için suçluluk duyarlar. Bazıları hayatları boyunca yapmış oldukları tüm cinsel ayrılıkçı ya da ataerkil davranışlardan suçluluk duyarlar. Bazı erkekler konu üzerindeki iç düşünceleri ya da tartışmaları kasten bastırmış olmalarından dolayı suçluluk duyarlar. Ataerkillikteki sorumluluğunun tamamıyla ayırdında olan erkekler bir şeyler yapmaları gerektiği halde yapmadıkları için suçluluk duyarlar. Suçluluk bir anlamda bilinçli olmakla ilişkili bir histir. Erkek egemenliği konusundaki kişisel katkısını ve sorumluluğunu kabul eden her erkek kendini suçlu hissedecektir. Ancak bu tepki, her ne kadar doğal olsa da olumlu ve kurucu bir tepki değildir. Pek çok feminist, bu eril suçluluk duygusunu, dikkatleri ataerkillikten uzaklaştırarak erkeğin şahsi duygusal mücadelesine çektiği için eleştirir. Suçluluk duygusunun tümüyle karşı devrimci olduğuna katılmak zorundayım. Suçluluk duyguları pek çok erkek için cinsiyetçilik karşıtı organizasyonlara katılmalarının önünde aşılmaz bir engel oluşturuyor. Ataerkillik konusundaki suç ortaklığının kişisel olarak farkında olan erkekler bir çalışma grubu ya da protesto gösterisi düzenleyerek kamuoyunun dikkatini çekmek yerine her şeyin hasır altı edilip unutulmasını tercih ederler. Bu utanç ve suçluluk duyguları, diğer türlü cinsiyetçilik karşıtı olabilecek erkekleri herhangi bir şey yapmaktan, hatta kendi cinsiyetçi davranışlarıyla açıkça uğraşmaktan alıkoyar. Başka bir deyişle, kendi geçmiş eylemlerinden utanç duyan erkekler bu duyguları hiçbir şey yapmamanın bahanesi olarak kullanır ki bu sonuç olarak daha fazla suçluluk ve utanç duymalarına yol açar! Cinsel ayrımcılık karşıtı olmak için cinsiyetçi olmayan mükemmel bireyler olmak zorunda olmadığınızı hatırlamak önemlidir. Esasında eğer her erkek cinsel ayrımcılık karşıtı çalışmalar yapabilmek için cinsiyetçi olmayan mükemmel bireyler haline gelmeyi bekleyecek olursa hiç bir erkek cinsel ayrımcılık karşıtı olamaz.

Ataerkillikteki sorumluluğunu kabullenmiş her suçlu erkek, ancak kendini bir parça daha rahat hissettiğinde bir şeyler yapabileceğine inanır. Bir müttefik, kadınlar için bunun bir seçenek olmadığını görecektir. Biz erkekler ataerkillik ve cinsiyet ayrımcılığıyla ne zaman ve nerede mücadele edeceğimizi seçebiliriz. Eğer böyle yapmak uygun değilse ya da utandırıcıysa basitçe başka bir zaman yapmak üzere erteleyebiliriz. Kadınların böyle bir seçeneği yoktur, cinsiyet ayrımcılığı ve ataerkiyle her gün 24 saat mücadele etmek zorundadırlar. Suçluluk duygusunu ve ayrıcalıklarımızın neden olduğu utançtan kurtulmanın tek yolu ataerkillikle, sadece feminist ya da aktivist arkadaşlarımızla birlikteyken değil, açık bir şekilde ve her zaman uğraşmaktır. Başlarda, ataerkillikten nasıl yararlandığımı ve edilgen bir şekilde desteklediğimi fark ettikten sonra, bunu sadece iki kişiyle tartışabildim: en iyi arkadaşım (benimle aynı şeylerle mücadele eden aktivist bir erkek) ve femist bir kadın olan diğer bir arkadaşımla. Bu ikisiyle cinsiyet ayrımcılığı konusunu gündeme getirmek bile ızdırap vericiydi. Bir süre sonra gündelik hayatımda ataerkilliğe dair rastgele gözlemler yapmaya başladım. Bazı arkadaşlarımla bir film seyrederken filmdeki kadınların ne kadar edilgen ve sessiz oldukları hakkında yorumlar yapmaya başladığımı anımsıyorum. Bunu söylemeden önce mideme bir ağrı girdiğini hissettim. Fakat kelimeler ağzımdan dökülür dökülmez bunun ne kadar da kolay olduğunu fark ederek rahatladım. Mideme giren krampları yok ettiğimi söyleyemeyeceğim, ama ataerkillik ve ayrıcalık hakkında konuşmanın çok daha kolay olduğunu söyleyebilirim. Pek çok erkek için kadınlarla, hatta diğer bazı erkeklerle rahatça konuşulamayacak bazı konular vardır. İşte bu nedenle biz erkeklerin bu gibi konularda konuşmak için güven duyduğumuz diğer erkeklerle bir araya gelmemiz önemlidir. Bu resmi bir şey olmak zorunda değil: bir buluşmanın kamuya duyrulmasına ya da toplantı notları alınmasına (tabii ki isterseniz alabilirsiniz) gerek yok. Birkaç kafa dengi arkadaşla bir yemekte bu konularda tartışmak pek çok şeyin gerçekten rahatça konuşulmasına yardımcı olabilir. Son zamanlarda arkadaşlarımla yaptığım böyle iki toplantı sonrasında pek çok şeyin açıklığa kavuştuğunu dürüstçe söyleyebilirim. Endişe ve suçluluk duygularınızı dostlarınıza açtığınız ve karşılığında onlardan aynı şeyi gördüğünüzde, herkes kendini daha rahat hissedecek ve duygularımız, davranışlarımız hakkında açıkça ve dürüstçe konuşmaya istekli olacaktır. Kendinizin ve başkalarının cinsel ayrımcı davranışlarını bir kez belirledikten sonra, cinsel ayrımcı davranışların dikkat çekmesinden daha az suçluluk duyarsınız. İş kendi cinsel ayrımcılığımıza geldiğinde erkekler bir diğerine çok sık arka çıkarlar. Fakat birbirimizi, eşitlik retoriğimizi gerçekleştirmeye zorlamak çok güçlendiricidir. Gündelik hayatınınızda cinsel ayrımcılığa meydan okumak cinsel ayrımcılığa meydan okumamaktan kaynaklanan utanç ve suçluluk duygusunu yok etmek için yapabileceğiniz en güçlendirici şeydir! Bu, kimi zaman, bir tartışma grubu ya da çalışma grubuna erkeklerin egemen olduğu hakkında yorum yapmak ya da orada kadın mevcudunun neden bu kadar az olduğu sorusunu yüksek sesle dile getirmek kadar basit bir şey olabilir. En büyük korkum birinin bunu tersine çevirip beni cinsel ayrımcılıkla suçlamasıydı. Şimdi bunun için endişelenmiyorum, cevabım “evet geçmişte ben bir cinsel ayrımcıydım ve muhtemelen gelecekte de öyle olacağım, ama davranışlarımı değiştirmeye ve cinsel ayrımcılığı kafamdan çıkarıp atmaya çalışıyorum” olacaktır. Suçluluk duygusunun üstesinden gelmenin en iyi yolu eylemlerinizin sorumluluğunu almanız, öyle ya da böyle, değişmek için gerçek bir çaba göstermenizdir.

#4: Sorumluluk Üstlenmek ve Harekete Geçmek

Eylemlerinizin sorumluluğunu almanız, eylemlerinizin basitçe farkında olmanızdan farklı bir şeydir. Eylemlerinize sahip çıkmanız, geçmişte ne yaptığınız ve cinsel ayrımcı davranışlarınızı gelecekte nasıl değiştirmeye çalışacağınız hakkında açık ve dürüst olarak konuşmak anlamına gelir. Bu, ataerkilliğin toplumda kendini gösterme biçimleri kadar, kendi davranışlarınızı da anlamanız demektir. Sorumluluk almak demek (bizi felç etmekten başka bir işe yaramayan) suçluluk ve utancı geride bırakmak, halkın arasına karışıp yaşamları değiştirmek ve cinsel ayrımcılığı sona erdirmek için gerekli birebir örgütlenmeler ve eğitimle uğraşmak demektir. Her şey bir yana, bu konuda açıkça konuşamayan birinden cinsel ayrımcı davranışlarını terk etmesini nasıl bekleyebilirsiniz? Geçmiş cinsiyetçi davranışlarınız hakkında samimiyetle konuşmak, diğer kişilerin, cinsel ayrımcılığı ve bunu nasıl ele aldığımızı tartışırken, kendilerini rahat hissetmelerini sağlar. Pek çok feminist, erkeklerin cinsel ayrımcılıkla mücadele etmeyi umursamadıklarını varsayar. Fakat benim kişisel tecrübelerime göre, bir kadın arkadaş sizin, kendi içsel cinsiyetçiliğiniz hakkında bilgilenmeye ve bunu ortadan kaldırmaya çalıştığınızı bildiğinde, kaynaklar, tartışmalar ve tavsiyelerle vs. size yardımcı olmaya çalışır. Kadın arkadaşlar, saçmalıklarınız hakkında size daha çok meydan okuyacak (bu yararlı bir şeydir) ve muhtemelen siz oradayken başka insanların saçmalıklarına meydan okumaya daha çok meyilli olacaklardır. Etrafınızdaki erkekler kendi davranışlarını daha rahat tartışacaklar, tartışmasalar bile, cinsel ayrımcılığı(nız) hakkında açıkça konuşmak, en azından onların, cinsel ayrımcılık ve ataerkillik konusunda farklı düşünmelerine yol açacaktır. Erkekler, diğer erkekleri cinsiyetçilik konusunda eğitmek için en uygun konumdadırlar, çünkü cinsiyeçiliğin nasıl çalıştığı ve bizim cinsiyetçiliği nasıl sürdürdüğümüz konusunda ilk elden bilgi sahibidirler. Bir konuk konuşmacının sınıfta aile içi şiddet konusunda konuşma yaptığını hayal edin. Bu odadaki erkeklere kim daha rahat ulaşabilir, bir erkek mi bir kadın mı? Bir kadın tarafından yapılan sunum kaçınılmaz olarak kulaklara fısıldanan hakaretlere ve sunum sonrası yapılacak esprilere yol açar. Aynı sunumu yapan bir erkeğin de ulaşacağı sonuç belki aynı olacaktır, fakat yine de öğrencilerin ergen erkeklik algılarını cezbetme ve onlara “gerçek bir erkeğin” karısını ya da kız arkadaşını dövmeyeceği dersini aşılaması olasılığı daha fazladır. Bir erkek için, özellikle de genç bir erkek için başka bir erkeğin kendi cinsiyetçi davranışları hakkında açık olarak konuştuğunu işitmek çok güçlü bir deneyimdir. Sorumluluk almak demek problemin adını koymak –cinsel ayrımcı ve kadın düşmanı konuşma ve eylemler – ve bunu değiştirmek için bir şey yapmak demektir.

Ataerkilliği sona erdirmek için eyleme geçmenin pek çok yolu vardır. Eğer genç kardeşleriniz, yeğenleriniz, kuzenleriniz ya da bir oğlunuz varsa olumlu bir rol modeli olup olmadığınıza bakın. Sevmenin ve duygusal olmanın bir erkek için önemli olduğunu öğrenmelerini sağlayın. Doğdukları andan itibaren oğlan çocukları “gerçek erkek” olmak üzere endoktrine edilirler ve hepimizin de bildiği üzere gerçek erkekler aşık olmaz, ağlamaz ya da umursamaz. “Gerçek erkek” için kabul edilebilir tek duygu öfkedir. Genç çocukların önünde bütün bu duyguları sergilemek bir itfayeci, bir asker ya da bir aksiyon kahramanı olarak yetişmek zorunda olmadıklarını anlamalarını sağlar. Her gün yapabileceğiniz diğer bir şey de, yukarıda bahsettiğim gibi cinsel ayrımcı bir eylemde ya da rezil cinsiyetçilik dinamiklerinin iş başında olduğunu gözlemlediğiniz her yerde yüksek sesle yorum yapmanızdır. En basit şekliyle bir olay ya da organizasyonda neden daha fazla kadın bulunmadığını, ya da hiç olmadığını sormak, organizasyonunuzda/klübünüzde vs. cinsel ayrımcılık hakkında olumlu bir tartışmayı başlatabilir. Çoğu zaman kadınlar cinsel ayrımcılığa meydan okumaktan, erkekleri savundukları ideallere göre yaşamaya çağırmaktan yorulurlar. Cinsel ayrımcılık taşıyan davranışlara işaret eden bir erkek kadınları rahatlatır: kadınlar ve erkekler aynı şeyi söylerken, cinsiyetçi davranışlarda bulunan bir erkek yaptıklarını kolayca geçiştiremeyecektir. Bariz bir şekilde yapılabilecek en iyi iş cinsiyetçi bir davranış gözlemlediğiniz her yerde, bu davranışı sahibinin yüzüne vurmaktır, fakat yapılabilecek daha iyi şeyler de var. Eğer böyle bir davranışla karşılaştığınızda, bunu yapamıyor ya da yapmak istemiyorsanız onlarla sonrasında konuşmayı deneyin. ( “Söylediğin şeyin gerçekten cinsiyetçi olduğunu düşünüyorum” ya da “......’ı gerçekten rahatsız ettiğini düşünüyorum” gibi) “Ben” cümleleri kullanmak olumlu bir sonuç alma şansınızı artırıp, karşınızdaki kişininin öfkelenme olasılığını düşürür. Cinsiyetçi bir olaya tanık olduktan sonra yapılabilecek gerçekten önemli bir diğer şey de bundan etkilenen kadınla konuşmaktır. Bu muhtemelen o kişiyi ya da olayın muhteviyatını ne kadar iyi bildiğinize bağlıdır. Ona iyi olup olmadığını, neler hissettiğini ve bu kişiyle daha önceden sorunu olup olmadığını sorun. Bu davranışın üstesinden nasıl gelmeyi düşündüğünü sorun. Bazı kadınlar sizin ya da başka birinin bu eylemin sahibiyle eylemi hakkında yüzleşmenizi ya da aracılık etmenizi isteyebilirler. Bazı kadınlar eylem sahibiyle yüz yüze ya da bir kolaylaştırıcı aracılığıyla tartışmayı isteyebilirken, bazıları daha büyük bir tartışma grubu isteyebilirler. En önemli şey, durumla nasıl başa çıkacağı konusunda kararı ona bırakmak ve ihtiyacı olması durumunda yardım teklifinizi sunmaktır. Herhangi bir sonuç alınmasa bile, bu davranıştan haberdar olan ve bunu sona erdirmeyi isteyen başka erkeklerin de olduğunu bilmek mağdur için büyük bir rahatlamadır. Kendinizi ve diğerlerini eğitmek de hayati öneme sahiptir. Bu amaçla, bir grup arkadaşınızı haftada ya da ayda bir kez bir araya gelerek cisiyetçiliği ve ataerkilliği kafalarımızdan nasıl söküp atacağınızı tartışmak üzere organize edebilirsiniz. Eğer yeterince hırslıysanız, bir okuma klübü oluşturup ayda bir kez feminizim ya da cinsiyetçilik karşıtı okumalar yapabilirsiniz. Eğer gerçekten hırslıysanız, ataerkillik ya da erkeklik üzerine kamusal etkinlikler düzenleyebilirsiniz. Maço bir film gösterisi düzenleyip ardından bir tartışma düzenlemeye ne dersiniz? Ya da yerel bir kadın grubunu, cinsiyetçiliği kafalardan atmak için düzenlenecek bir atölye çalışmasını sizinle ortak olarak düzenlemeye davet edebilirsiniz. Olanaklar sınırsız.

Sonuç: Sorun Erkekler Değil, Cinsiyetçi Davranışlar:

Ataerkilliğe karşı bir erkek olmak kolay değildir. Kendilerine bir tehdit oluşturduğunuzu düşünen, özellikle ayrımcı davranışlarına meydan okuduğunuz erkeklerin sürekli bir direnciyle karşılaşacaksınız. Diğer erkekler sizi ya görmezden gelecek ya da kendilerine karşı bir kan davası güttüğünüzü düşünerek sizi dışlayacaklar, sizi “erkek düşmanı” ya da “feminazi” olmakla suçlayacaklardır. Bu erkeklere söylemeniz gereken şey, sizin ne kişisel olarak kendileriyle ne de erkeklerle bir sorununuz olmadığıdır. Problem cinsiyetçilik ve cinsiyetçi davranışlardır. Bir kişiyi, o kişinin davranışlarından ayırdedebilmek çok önemlidir. Bu söylendiğinde tuhaf geliyor ama bir düşünün: Feminizm ve Cinsiyetçilik karşıtlığı nihai olarak cinsiyetçi erkeklerin değişebileceği fikrine dayanır. Cinsiyetçilik karşıtı erkekler olarak, erkeklerin kadınlar hakkında düşünme ve davranış şekillerini değiştirmek ve kendimizi kendi davranış ve inançlarımızı değiştirmek üzere eğitmek yapabileceğimiz en önemli iştir. Ne yazık ki, cinsiyetçilik karşıtı erkekler sadece diğer erkeklerle karşı karşıya kalmazlar: bazı feministler ve diğer bazı kadınlar da yaptığımız şeye karşı çıkarlar. Bu kadınlar bir erkeğin davranışlarını değiştirmeye çalışmanın tam anlamıyla bir zaman kaybı olduğu ve enerjimizi çarçur etmememiz gerektiği konusunda ısrar ederler. Hatta bazıları, erkekleri eğitmek için zaman ve ernerji harcamanın bizzat kendisinin cinsiyetçi bir davranış olduğunu, çünkü aslında cinsel saldırı ve taciz mağdurlarına yardım etmeye odaklanmamız gerektiğini iddia ederler. Bunlar düzenli olarak cinsiyetçi söylem ve eylemde bulunan erkeklerin doğrudan gruptan atılmasının tek çözüm olduğunda ısrar eden kişilerle aynı kişilerdir. Bazı özel durumlar cinsiyetçi erkeklerin mekandan ya da gruptan men edilmelerini gerektirse bile, bu, her zaman son kertede başvurulan bir yöntem olmalıdır. Gruptan atılmak bu kişinin davranışını değiştirmez, aynı davranışı başka bir yerde sergilemesini sağlar. Tecavüz, cinsel saldırı ya da taciz mağdurlarının desteklenmesi önemli bir iş olmakla birlikte, erkekleri cinsiyetçi davranışlarının kadınlara nasıl zarar verdiği konusunda eğitmek de aynı derece hayati bir iştir. Ancak bu şekilde bir erkeği cinsiyetçi olmaktan alıkoyabiliriz. Önlediğimiz şey, toplantıda konuşan bir kadının sözünü kesmek ya da tecavüze yeltenmek olabilir. Anahtar konu her zaman erkek-olumlu olmaktır. Erkek-olumlu olmak demek erkekleri olumlamak ve erkekler hakkında iyimser olmak, erkeklerin değişebileceklerine inanmak ve erkeklerin olumlu yöndeki çabalarını desteklemek anlamına gelmektedir. Erkek-olumlu olmak demek, erkekler arasında yakın ilişkiler ve destekleyici ittifaklar kurmak demektir. Erkek-olumlu olmak demek erkekler hakkında umutsuzluk duygularına ve erkekleri gözden çıkarmaya direnmek ve erkeklerin özlerinde kötü, baskıcı ya da cinsiyetçi oldukları fikrini reddetmek demektir. Eğer bir erkek cinsiyetçilik ya da homofobiklik sergilerse, erkek-olumlu tepki, kişiye saldırmak yerine davranışa meydan okuyarak kişinin davranışını değiştirmeye çalışmaktır. Benim fikrimce, bu cinsiyetçilik karşıtı bir erkek olmanın esasını oluşturur: Kendimizi kolektif olarak eğitmek ve kadınlara karşı düşünce ve davranışımızı değiştirmek üzere diğer erkeklerle birlikte çalışmak. Başka hiç kimse bunu bizim için yapmayacak ve bunun nasıl yapılacağını bize gösterecek birilerini beklemek üzere ortalarda dolanmanın hiç bir anlamı yok. Kolları sıvayıp işe girişelim.

Cinsiyetçilik Karşıtı/ Ataerkillik Karşıtı Kaynaklar

A. Kitaplar ve Elektronik Kaynaklar:

B. Web siteleri:

C. Daha ileri okumalar için

Çeviren: Özgür EFE
BGST Kuramsal Eğitim Araştırma Birimi