İsrail’e ABD Dış Yardımı

MIFTAHⁱ

20 Mayıs 2002

Çeviren: Özgür Efe

A) İsrail’e ABD dış yardımının niteliği

A1. İsrail’i tüm dünyada en çok ABD yardımı alan ülke yapacak şekilde, toplam ABD Dış yardım bütçesinin %30 unu oluşturur.

1987’den bu yana ABD Kongresi her yıl 1.2 milyar doları ekonomik, 1.8 milyar doları da askeri yardım olmak üzere ABD vergi mükelleflerinin toplam ortalama 3 milyar dolarını İsrail’e dış yardım olarak aktarılmak üzere onaylamaktadır.
1991’deki körfez savaşından sonra, ABD ek olarak İsrail’e, yıllık 2 milyar dolar tutarında bir Federal Kredi Garantisi temin etmeye başlamıştır. Bununla birlikte İsrail’e yapılan dış yardım yıllık 5 milyar dolar ya da başka bir deyişle günlük 13.7 milyon dolar düzeyine çıkmaktadır.
Çeşitli Yahudi yardım kuruluşları ve bireyler tarafından sağlanan ve vergiden düşülebilen yıllık yaklaşık 1.5 milyar dolar civarındaki özel bağışlar gibi “dolaylı” yardımlar, İsrail’e yardımın diğer bir şeklini oluşturmaktadır. “Dolaylı” yardımlarla birlikte ABD tarafından İsrail’e sağlanan dış yardım yıllık 8 milyar dolar tutarına ulaşır.
Hepsi birlikte, bu ABD tarafından tek bir ülkeye sağlanan en büyük dış yardımdır ve ABD dış yardım bütçesinin %30’unu oluşturmaktadır.

A2. 1948’de başlamış ve yıllar içerinde kademeli olarak artmıştır

1948’de İsrail’in Truman tarafından bir Yahudi Devleti olarak tanınması kararının hemen ardından, ABD Kongresi, soykırım mağdurlarına yardım ve konut temini için EximBank kredisi formunda 135 milyon dolarlık bir yardım paketini onayladı.
1951 ve 1962 yılları arasında yıllık tutarı 0.1 milyon ve 74 milyon dolar arasında değişen yardımlar da sağlanmış olmakla beraber 1973’e kadar, yardım asıl olarak askeri, ekonomik ve Eximbank kredilerinden oluşmaktaydı.
1973 savaşından sonra İsrail’e yapılan ABD yardımının büyük bölümünü, İsrail savunma kuvvetlerini güçlendirmesine destek amacıyla yapılan ekonomik ve askeri hibeler oluşturmaya başladı. Bu Yahudi yerleşimlerinin kurulmasını için sağlanan yıllık 12-80 milyon dolarlık hibeyi de içeriyordu.
Jewish Virtual Library tarafından hazırlanan dokümantasyona dayanan bu tablo İsrail’e yapılan ABD yardımlarının tarihçesini göstermektedir. Yıllar içerisinde, özellikle 1973 ve sonrasında, askeri, ekonomik ve Yahudi göçmen hibelerinde gözlenen artışa dikkat ediniz. Bu artış, sadece gelişmekte olan bir ülkenin kalkınmasına yardım amacıyla değil, İsrail’in bölgedeki tek demokratik ve yakın müttefik olarak güçlendirilmesi yolundaki ABD çıkarlarını (Bölüm A3) temsil etmektedir.

A3. Ortadoğu’daki Amerikan çıkarlarını destekler.

İsrail’e ABD kaynaklarının aktarılması, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın belkemiğini oluşturmaktadır. İsrail’in teknolojik ve askeri güçlerinin geliştirilmesiyle, ABD Iran, Irak ve Suriye gibi ülkelerde kitlesel imha silahlarının yaygınlaşmasıyla ilgili enformasyon kadar, Hizbullah gibi Arap silahlı gruplarıyla ilgili istihbarat bilgilerini de paylaşabilme kabiliyeti kazandı.
İsrail’e yapılan askeri yardımın dörtte üçü, F-16 ve Apache saldırı helikopterleri gibi ABD menşeli askeri malzemelerin ithalatında kullanılmaktadır. Bu ABD vatandaşları için bir iş alanı yaratmakta ve Filistin topraklarını, ABD kaynaklı silahların Filistinlilere karşı gündelik olarak kullanıldığı bir test alanına dönüştürmektedir.
İsrail, ABD silah endüstrisiyle daha etkin askeri ekipmanlarının ABD için daha makul fiyatlarla geliştirilebilmesi için işbirliği yapmaktadır. İsrail’e yapılan yardımın dörtte biri askeri araştırma geliştirme faaliyetlerine aktarılmaktadır. Bu çalışmalar içerinde muhtelif sayıda yenilikçi savaş uçakları, füzeler, seyrüsefer ve hedef bulma cihazları üretilerek tekrar ABD’ye satılmıştır. ITALD[ii], Litening, Popeye ve UAV[iii] bunun bazı örnekleridir.

A4. 1998 yılında, ülkenin ekonomik bağımsızlığını sağlama çabası içindeki İsrail tarafından azaltılması önerilmiştir.

ABD ekonomik yardımlarına bağımlılığı azaltmak için İsrail 1998 yılında kendi isteği ile, Clinton yönetimi ve Kongre’yle mutabakatları doğrultusunda yardımlarının takip eden on yıllık süreç içerisinde kademeli olarak ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.
1.2 milyar dolar tutarındaki ekonomik yardım 2008 yılında sıfırlanacak şekilde her yıl 120 milyon dolar azaltılacaktır. Bu İsrail’in ekonomik bağımsızlığa sahip bir ülke olmasına yardım edecektir.
Bununla birlikte, tasarruf edilen tutarın %50 sine karşılık gelen bir tutar (yani 60 milyon dolar) her yıl İsrail için oluşturulan bir acil askeri yardım fonuna eklenecektir. Bu ABD’nin İsrail’in bölgedeki kontrolü kazanmasına yardım etmedeki ısrar ve kararlılığını göstermektedir.

B) İsrail’e ABD dış yardımı üzerine tartışmalar

B1. İsrail’in büyüklüğü ve ihtiyaçlarıyla orantısız olarak sağlanmaktadır

İsrail ekonomik, teknolojik ve askeri olarak gelişmiş bir ülkedir. Kişi başına düşen 14,000 dolarlık geliri, Petrol zengini Suudi Arabistan da dahil olmak üzere tüm komşu Arap devletlerinden daha yüksektir. Dünya sıralamasında en zengin onaltıncı ülkesi olmasına karşın ABD dış yardım bütçesinden %30 pay almaktadır.
İsrail nüfusu 5.8 milyon kişidir ve dünyanın toplam nüfusunun binde birini oluşturmaktadır. 1949 ve 1998 yılları arasında ABD İsrail’e toplam 84 milyar dolar yardım sağlamıştır. Bu miktar, toplam 1.054 milyar kişilik bir nüfus barındıran Orta ve Güney Afrika[iv], Latin Amerika ve Karayipler’e sağlanan yardımdan fazladır.

B2. Yahudi göçmenlere yerleşim alanları açmak üzere Filistin topraklarının kanunsuz işgalini teşvik etmektedir

İsrail’e yapılan ABD yardımının son on yıl içerisinde yılda 80 milyon dolara ulaşan bir kısmı Yahudi göçmenler için yerleşimler kurmak için harcanmaktadır. Bu Filistin topraklarının hukuksuz olarak kamulaştırılması ve yer kazanmak için evlerin yıkılması yoluyla sağlanmaktadır. Yahudi yerleşkeleri Batı Şeria’da her bir Filistin şehrini çevrelemektedir ve 1973 yılından beri hızla kurulmaları yaşayabilir bir Filistin devletinin kurulmasını engellemektedir.
Yahudi yerleşkeleri, İsrail Dönüş Yasası uyarınca dünyanın her bir yerinden gelen Yahudi göçmenleri iskan etmek üzere kamulaştırılan Filistin toprakları üzerine kurulmaktadır. Bu göçmenlere İsrail vatandaşlığı, ücretsiz İbrani’ce öğrenme ve hemen istihdam hakları garantilenmektedir. Diğer yandan evlerini 1948 ve 1967’de terk etmeye zorlanan Filistinli mültecilerin köklerinin bulunduğu topraklara dönüşleri yasaklanmıştır.

B3. Filistin’i bir askeri test alanına çevirmektedir

İsrail’e yapılan ABD yardımının yüzde yetmiş beşlik bölümü tanklar, makineli tüfekler, mermiler, helikopter gemileri ve benzeri ABD malı askeri malzemelerin alımına harcanmaktadır. ABD, askeri teknolojilerini savaş alanında test etmek için İsrail’e bağımlıdır. Örneğin seyreltilmiş uranyum içeren mühimmatlar Filistin’de sivil halka karşı kullanılmıştır.

B4. ABD Hukukunu ihlal etmekte ve insan haklarını çiğnemektedir.

Birleşik Devletler Dış Yardım Yasası’nın (FAA) , Amerikan malı silahların satılabileceği ülkelerin niteliklerini belirleyen 116. bölümü “evrensel insan haklarını bütünsel bir şekilde sürekli ihlaline karışan devletlerin hükümetlerine bu başlık altında öngörülen yardımlar sağlanamaz” demektedir. Fakat İsrail ordusu Filistinlilere karşı her gün, suçlama olmaksızın uzun gözaltı süreleri, kontrol noktalarında soyarak arama, dayak ve ev yıkımı gibi alçaltıcı ve insanlık dışı muameleler yapmaktadır. Uluslararası Af Örgütü’ne göre İsrail işkenceyi yasallaştıran tek ülkedir.
Benzer şekilde Silah İhracatı Denetim Yasasının 4. bölümü, Birleşik Devletler hükümetinin savunma araçlarını, bu araçları savunma amacıyla uygun düşmeyecek amaçlarla kötüye kullanan ülkelere satmasını yasaklar. 2001 yılında ABD Dışişleri Bakanlığı, askerlerin herhangi bir tehlikeyle karşılaşmadığı durumlarda gerçek mühimmat kullanmasına atıfta bulunarak İsrail ordusunun Filistinlilere karşı eylemlerini “aşırı şiddet kullanımı” olarak nitelendirdi. Bu ABD’nin söz konusu silahların Filistinlilere karşı kullanım şekliyle mutabık olmadığını açıkça göstermekteyken, İsrail’e yapılan ABD yardımı ülkelerin aralarında anlaştıkları şekilde düzenli bir şekilde devam etmektedir.

B5. Amerikan halkını büyük ekonomik zarara uğratmaktadır.

Her yıl İsrail’e vergi mükelleflerinin cebinden aktarılan kabaca 8 milyar doların yanı sıra, Amerikan halkını büyük ekonomik zarara uğratan takibi güç yardım şekilleri vardır. İsrail Merkez Bankası’na göre 1980’lerde Birleşik Devletler İsrail Bankacılık sistemine askeri ve ekonomik yardım olarak sağlanan 10-12 milyar tutarındaki bir maliyete kefil olmuştur. Kongre araştırmacıları bu paranın hiçbir zaman geri ödenmediğini ve Amerikan hükümeti tarafından affedildiğini açıklığa kavuşturmuşlardır.
Birleşik Devletler’in İsrail’le ticaret dengesi 5-5.5 milyar dolar açık vermektedir. Bu iki ülke arasındaki dengesizlikten kaynaklanmaktadır. ABD İsrail’den yaptığı ithalat için gerçek parayla ödeme yaparken, İsrail ABD’den yaptığı ithalatta gerçek parayla ödeme yapmamaktadır. Bunun Amerikan halkına maliyeti çeyrek milyon işin kaybolmasıdır.
Benzer bir şekilde Amerikan Askeri kuruluşları için de büyük zararlar söz konusudur. ABD’nin İsrail’e verdiği her bir dolarlık malzeme için ABD 60 sent tutarında İsrail malı malzeme alınmaktadır. Buradaki tek fark, ABD gerçek paralar öderken İsrail’in ödememesidir.
Petrol Arzı Garantisi, İsrail’e petrol temini politik ya da ekonomik nedenlerle kesildiğinde ABD’nin Birleşik Devletler petrol arzına bakılmaksızın İsrail’e petrol temin edeceğini kayıt altına alır. Bu garanti, günlük 20-30 milyon dolarlık bir ek maliyet potansiyeli taşımaktadır.

Notlar:

i Bu yazı MIFTAH (The Palestinian Initiative for the Promotion of Global Dialogue & Democracy) sitesinden alınmıştır http://www.miftah.org/

ii ITALD: Improved Tactical Air Launched Decoy – Geliştirilmiş Taktik Havadan Fırlatılan Yanıltma Füzeleri (çn)

iii UAV: Unmanned Aerial Vehicles – İnsansız Hava Araçları (çn)

iv Sub-Saharan Africa: Akdeniz üklelerinin hemen altında uzanan ve 47 ülkeyi kapsayan bölge (çn)

1 1. Al-Awda, http://al-awda.org/

2 Center for Policy Analysis on the Middle East (CPAP), http://www.palestinecenter.org/ , comments by Thomas Stauffer

3 Global Exchange, http://www.globalexchange.org/

4 The American Israel Public Affairs Committee, http://www.aipac.org/

5 The Jewish Virtual Library, http://www.us-israel.org/jsource/

6 The Palestine monitor, http://www.palestinemonitor.org/

7 USAID, http://www.usaid.gov/

8 Washington Report on Middle East Affairs, http://www.wrmea.com/ , comments by Stephen Zunes