Öncelikli amacı çevirmenlerin haklarını korumak olan ÇEVBİR (Kitap Çevirmenleri Meslek Birliği) 1 Mayıs 2006'da kuruldu ve 1 Haziran 2006'da faaliyete geçti. ÇEVBİR'in faaliyete geçtiği tarih, yazarların yanı sıra çevirmenlerin de Türkiye'de ifade özgürlüğünü kısıtlayıcı yasal düzenlemelerden dolayı yargılanmaya başladıkları bir döneme denk düşüyordu.

Söz konusu yargılanmaları çevirmenlerin mesleklerini gereği gibi icra etmeleri yönünde önemli bir engel olarak gören, aralarında ÇEVBİR'in de bulunduğu sekiz meslek örgütü Tercümana Zeval Olmaz başlıklı metni kaleme alarak mevcut hukuki çerçevenin değiştirilmesini talep ettiler. (Gerekçeler için bkz. http://www.cevbir.org/ifade.html )

Çevirmenlere açılan davaların durdurulmasını ve söz konusu davalara temel oluşturan Basın Yasası'nın 2. maddesinin değiştirilmesini talep eden meslek örgütleri, taleplerini gerekçelendirirken tercümanın bir aktarıcı olduğu, dolayısıyla da aktaranın çevirdiği metin üzerinde bir sorumluluğu olmadığı tezini öne sürdüler.

Söz konusu tez çevirmenler arasında meslek etiği açısından önemli göndermeleri olan bir tartışmanın başlamasına yol açtı. Tartışmanın ana çerçevesini ise şu soru oluşturuyordu:

"Çevirmen, çevirdiği metinin sorumluluğunu taşımayan bir aktaran işlevi mi görmektedir, yoksa çevirdiği metni yerelleştirerek tekrardan biçimlendiren ve metnin yaratacağı toplumsal etkinin de sorumluluğunu üzerine alan bilinçli bir faaliyet içinde midir?"

Tartışmayla ilgili bütün yazılar için bkz. http://www.cevbir.org/ifade.html; ayrıca tartışmanın tarafı çevirmenlerle yapılan röportajlar için bkz. Nokta Dergisi, Yıl:1, Sayı:13, s. 60-63.

Söz konusu tartışmanın hem ifade özgürlüğü hem de çevirmenin mesleki-etik sorumluluğu açısından önemli olduğunu düşünüyor ve konuyla ilgili yazıları sizlerle paylaşıyoruz.