Gökkuşağını Savunmak…

New York'taki Stonewall Barı'nın polisler tarafından basılmasıyla eşcinseller ile güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmanın ardından 38 yıl geçti. Polisin Stonewall İnn Barı'na yaptığı rutin baskına ve yapılan hukuksuz uygulamalara 28 Temmuz 1969 gecesi bir direnişle cevap verildi. Eşcinsellere cesaret veren bu direniş, hareketin pek çok aktivisti tarafından, eşcinsel hareket tarihinin başlangıcı olarak kabul edildi. Bu olayın ardından pek çok eşcinsel örgütü kuruldu; cinsel yönelimleri nedeniyle ezilen, ayrımcılığa uğrayan, baskı altına alınan lezbiyen, gey, biseksüel, travesti, transseksüel (LGBTT) bireylerin talepleri örgütlü bir zeminde dillendirilir oldu. Bu çalışmalarla, LGBTT bireylerin üzerindeki toplumsal baskı görünür bir hal alırken, LGBTT bireylere yönelik bir ayrımcılık ideolojisi olan heteroseksizme karşı mücadele diğer toplumsal hareketlerin de gündemine girmeye başladı.

Stonewall deneyimini hatırda tutmak için LGBTT bireyler her yıl haziran ayının son haftasında dünyanın birçok ülkesinde yürüyüşler yapıyor ve etkinlikler düzenliyorlar. Türkiye'de de Lambdaistanbul 1996 yılından beri Eşcinsel Onur Haftası etkinliklerini örgütlüyor. LGBTT aktivistler; panel, söyleşi, film gösterimi, konser gibi çeşitli etkinliklerle yaşadıkları ayrımcılığı görünür kılmaya çalışıyor ve cinsel baskıdan arınmış bir dünya talebini yükseltiyorlar.

27 Haziran Çarşamba günü tekne gezisiyle başlayan bu yılki Onur Haftası etkinlikleri 1 Temmuz günü Taksim, İstiklal Caddesi'nde düzenlenen yürüyüşle son buldu. Türkiye'den ve yurt dışından pek çok kişi/ sivil toplum kuruluşu, Onur Haftası etkinliklerine destek verdi.

Hareketin gündemini takip edenler, hareket içinde kurumsallaşma çalışmalarının hızlandığını; Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir'de LGBTT bireylerin dernekleşme çalışmaları içinde olduğunu bilirler. Ve bu derneklerin sudan sebeplerle kapatılmaya çalışılarak LGBTT bireylerin örgütlenme özgürlüğünün engellenmeye çalışıldığını da… Hatırlanacağı gibi 2005 yazında kurulan Kaos Gey ve Lezbiyen Kültürel Araştırmalar ve Dayanışma Derneği'nin (Kaos GL), tüzüğü ve adının "ahlaka aykırı" olduğu gerekçesiyle kapatılması talebinde bulunulmuştu. Ancak savcılığın eşcinsel varoluşun, ahlaksızlık olarak tanımlanamayacağı ve dava açılmasına gerek olmadığı yolundaki açıklaması ile bu dava reddedilmişti. Emsal teşkil edebilecek bu olumlu kararın hemen ardından Bursa Gökkuşağı Derneği; Lambdaistanbul Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Travesti, Transseksüel Dayanışma Derneği ve Ankara Pembe Hayat Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Travesti, Transseksüel Dayanışma Derneği kurulmuştu. Ancak bu dernekleşme çalışmalarına getirilen engellemeler devam etti. Geçtiğimiz yıl Bursa'da Gökkuşağı Derneği, Bursasporlu taraftarların saldırısına maruz kalmış; bu yıl Bilgi Üniversitesi'nde kurulan Gökkuşağı LGBTT Kulübü ciddi baskılarla karşılaşmış; son olarak da Lambdaistanbul hakkında, adı ve amacı gereği kapatılma davasının açılmasına onay çıkmıştı.

Örgütlenme ve ifade özgürlüklerinin engellenme girişimlerinin yanında LGBTT bireyler gündelik hayatta da sistematik şiddete maruz kalıyorlar. Bu şiddet; dış görünüşlerinden, davranışlarından dolayı günün herhangi bir saatinde herhangi bir mekânda karşılaşabilecekleri sözlü ya da fiziksel şiddetten, Ülker Sokak ve Eryaman'da olduğu gibi devlet kaynaklı sistematik linç girişimlerine kadar varabiliyor.

Son aylarda sıklaşan, travesti ve transseksüellerin evlerine yapılan polis baskınları, kaçırma ve şiddet olayları, örgütlenme ve ifade özgürlüğü ihlalleri bu yılki etkinliklerin ana gündemleri arasındaydı. Şüphesiz bu yılki Onur Haftası etkinlikleri içinde Türkiye'nin farklı illerinde çalışma yürüten Türkiye Ayıları, Antalya Gökkuşağı Eşcinsel Oluşumu, Bilgi Üniversitesi Gökkuşağı LGBTT Kulübü, Kaos GL Kültürel Araştırmalar ve Dayanışma Derneği, Kaos GL İzmir, Kaosist, Lambdaistanbul LGBTT Dayanışma Derneği, MorEl Eskişehir LGBTT Oluşumu, Pembe Hayat LGBTT Dayanışma Derneği'nin aralarında bulunduğu kurumların bir araya gelmesi kurumlar arasındaki dayanışmanın örülmesi açısından oldukça önemliydi.

Etkinliklere Türkiye dışından da bir ilgi vardı: İtalyan Komünist Yeniden Doğuş Partisi'nden transseksüel milletvekili Vladimir Luxuria, Yunanistan'dan Atina'nın Lezbiyenleri Grubu, Fransa'dan lezbiyen aktivistler, Almanya'dan Türk Eşcinsel Derneği GLADT, Belçika devletinin görevlendirdiği Eşcinsel Onur Haftası organizasyon komitesi, Uluslararası Lezbiyen ve Gey Derneği'nden temsilciler Türkiyeli LGBTT bireylerle dayanışmak ve deneyim paylaşımında bulunmak için Onur Haftası etkinliklerindeydi. Son 10 yıl içinde, internetin yaygın kullanımıyla cinsel çeşitliliğe ilişkin bilgiler küreselleşmiş ve bu sayede pek çok kişi diğer ülkelerdeki LGBTT bireylerin varlıklarından, gündemlerinden, mücadele deneyimlerinden haberdar olmuştu. Bu durum, LGBTT bireylerin yalıtılmışlıklarını kırarken çeşitli uluslararası dayanışma ağlarının da oluşmasını ve yaygınlaşmasını da beraberinde getirdi. Onur Haftası etkinliklerine yurt dışından gösterilen ilgi bu dayanışma ağlarının yayılmaya devam ettiğini gösteriyor.

Onur Yürüyüşü…

1 Temmuz günü yapılan Onur Yürüyüşü ise katılımcıların kolay kolay hafızalarından silinmeyeceğe benziyor. Geçtiğimiz yıl 150'ye yakın kişinin katıldığı yürüyüşte bu yılki sayı 1000'e yakındı. Yürüyüş sırasında "Lezbiyenler Vardır", "Anne Ben Biseksüelim", "Susma Haykır, Eşcinseller Vardır", Teşhirci Değil Travestiyiz", "Derneklerimiz Kapatılamaz", "301. Madde Kaldırılsın", "Eşcinsel Hakları, İnsan Haklarıdır", "Genişletilen Polis Yasası, Daraltılan İnsan Hakları", "Travesti Cinayetleri Politiktir", "Ev Mühürlemelerine Son", "Yaşıyorum Kabahat, Çalışıyorum Kabahat", "Çalışma Hakkımızı İstiyoruz", "Cinsel Ayrımcılığa Son" yazılı dövizler taşındı. Pek çok sivil toplum kuruluşu, feministler, savaş karşıtları ve bağımsız adaylardan Baskın Oran LGBTT bireylerin mücadelesine destek verdi.

Genel seçimlerin yaklaştığı şu günlerde LGBTT bireylerin parlamentoda temsiliyetinin, taleplerinin dillendirilmesinin nasıl olacağı oldukça önemliydi. AKP ve CHP-MHP arasında sıkışıp kalmak istemeyen pek çok vatandaş için bağımsız adaylar alternatif bir yolun mümkün olabileceğini gösterdi. Kültürel çoğulcu bir perspektifle hareket eden ve eşcinsel politikalarını dillendirmeye özen gösteren Baskın Oran, LGBTT bireylerin parlamentoda temsili için bir umut ışığı oldu. Lambdaistanbul kısa bir süre önce yaptığı açıklamada "Eşcinselin sadece eşcinseli savunmadığı, aynı zamanda antimilitarizmi, Kadın'ı, Kürt'ü, Ermeni'yi, Baskın Oran'ı savunduğu bir siyaset istiyoruz" diyerek Baskın Oran'a destek çağrısında bulunmuştu.

Yürüyüş boyunca taşınan metrelerce uzunluktaki gökkuşağı bayrağı, yürüyüşe katılanların farklılıklarıyla bir arada yaşama talebinin, her birimizin gökkuşağının renkleri gibi yan yana durabileceğimizin simgesel ifadesi oldu.

Hormonlu Domates Ödülleri Töreni…

Yürüyüşün ardından sıra Hormonlu Domates Ödüllerinin dağıtılmasına gelmişti. Bilmeyenler için söyleyeyim: Hormonlu Domates Homofobi Ödülleri ilk olarak 2005 yılındaki Onur Haftası etkinliklerinde verilmeye başlandı. Ödüllerin ilham kaynağı ise hormonlu tavuğun olumsuz yan etkilerinden birinin eşcinsellik olduğunu söyleyen Erman Toroğlu'ydu. Bilimsel tüm savları alt üst eden bu yumurtlamanın ardından Lambdaistanbul aktivistleri LGBTT karşıtı söylem ve tavırlarıyla dikkat çeken kişi ve kurumların bir ödülü hak ettiklerini düşündüler ve Hormonlu Domates Ödülleri dağıtmaya karar verdiler. Bu seneki adaylar "Basın, Kurumlar, Müzik, Siyaset, TV/Magazin" olmak üzere 5 kategoride yarıştı.

Basın alanında Alev Alatlı oyların %34'ünü alarak birinciliği kimseye kaptırmadı. Bu ödüle layık olabilmek için Alev Alatlı, Zaman gazetesindeki "Din'in içi nasıl boşaltılır? ‘Gay-Lesbiyen öğrenci kulübü'" başlıklı yazısında, Bilgi Üniversitesi'nde kurulan Gökkuşağı LGBTT Kulübü'nün açılmasını ve buna izin veren kurumların "demokrat" tavrını eleştirmiş; dini referanslar vererek "eşcinselliğin" tüm dinlerce nasıl yasaklandığından övgüyle bahsetmiş ve hemcinsel ilişkinin nasıl bu denli "normal" göründüğünü anlamadığı söylemişti. Yazısında, dünyadaki LGBTT hareketinin geldiği noktaya da değinen Alatlı, LGBTT bireylere karşı oluşan olumlu değişimden duyduğu kaygıyı dillendirmişti (bkz. http://www.zaman.com.tr/webapp-tr/haber.do?haberno=529898 ).

Kurumlar kategorisinde Bursasporlu Esnaf ve Taraftarlar Derneği ipi göğüsledi. Başkanı Fevzinur Dündar'ın, 6 Ağustos 2006 tarihinde Bursa'da gerçekleştirilecek olan "1. Eşcinsel Yürüyüşü"nden önce basın yoluyla halkı tahrik edip yürüyüşü engelleme girişimleri ve açık linç çağrıları dolayısıyla bu ödüle layık görüldü (bkz. http://www.lambdaistanbul.org/php/main.phpmenuID=5&altMenuID=5&icerikID=532 ).

Popstar yarışmasının takipçileri bilirler. Ebru Gündeş, Popstar Alaturka yarışmasının elemelerinde bir yarışmacıyı "hafif kırık, gençlere kötü örnek olur, onu bu haliyle ekrana çıkartamayız" diyerek adayın elenmesine neden olmuş, canlı yayında da bunun arkasında göğsünü siper etmiş, ne kadar haklı bir iş yaptığını söylemişti (bkz. http://www.haberturk.com/haber.aspid=3180&cat=150&dt=2006/10/17 ). Ebru Gündeş bu örnek tavrıyla Hormonlu Domates'ini kucakladı.

Özellikle seçim döneminde ırkçı, militer güçlerini arkasına alarak rant elde etmeye çalışan Deniz Baykal'a, "Brokeback Mountain" filminin yankılar uyandırdığı sırada, bir gazeteci Batı'da eşcinsellerin sol partilerde örgütlenebildiğini hatırlattı ve eşcinsel politikalarla ile ilgili ne düşündüğünü sordu. Baykal'ın "Böyle şeyin politikası mı olur yahu? Kim çıkarıyor bunları..." cevabı ise kendisine siyaset alanında bir Hormonlu Domates Ödülü kazandırdı.

TV/Magazin kategorisinde yarışan Erol Köse ise kendisi kadar güçlü rakiplerini açık ara farkla sollayarak ödülünü kimseye kaptırmadı. Jüri üyesi olduğu yarışma programında yarışmacılardan birine "Sen kırık mısın?" diye soran Erol Köse, kişinin cinsel yönelimi hakkında -üstelik aşağılayıcı kelimeler kullanarak- soru sorma hakkını kendisinde gördüğü için bu ödülü almaya hak kazandı.

Sonuç olarak, bu seneki Onur Haftası etkinliklerine gerek LGBTT bireylerin gerek diğer toplumsal muhalefet odaklarının geçen yıllara oranla daha büyük bir ilgi örgütlediği ortada… Bu etkinliklerde ortaya çıkan enerji, yaratılan dayanışma ortamı belki de pek çok kişinin açılmasına, LGBTT Hareketi'ne katılmasına neden olacak. Diğer toplumsal muhalefet odaklarının LGBTT gündemine, tartışmalarına daha çok ilgi örgütleyebileceği de söylenebilir. Önemli olan; yaratılan bu coşkunun devamlılığını sağlayabileceğimiz, üretkenliği yakalayabilen nitelikli çalışmalara ortak imza atabilmemiz, hep birlikte gökkuşağını savunabilmemiz... Bu dayanışmaya 19 Temmuz'da Sütlüce Adliyesi'nde kapatılma davası başlayacak olan Lambdaistanbulluların yanında olarak devam edebiliriz.

Çeviren: Cevirmen

---