Tanya Reinhart’ı Sevgiyle Anıyoruz...

Dilbilim alanında çalışanlar, Tanya Reinhart’ın bu alana katkılarını yakından biliyor olabilirler. Akademide sürdürdüğü çalışmalar, dilbilimin yanı sıra edebiyat kuramı, medya ve propaganda dahil, toplumun aydınlanmasına katkıda bulunacak çeşitli temel konuları da kapsamıştır.[1] Bununla birlikte, Tanya Reinhart’ın taşıdığı aydın sorumluluğunu daha iyi anlamak için akademik çalışmalarını sürdürdüğü bilgi yapıları içinde geliştirdiği tavra ve bu tavrın güncel politik süreçlerle ilişkisine de değinmek gerekir.

Akademi içinde faaliyet gösteren ve muhalif olma iddiası taşıyan kişilerin bir kısmı çalışmalarını tarihsel, coğrafi veya farklı nitelikleri açısından kendi konumlarını fazla tehdit etmeyecek noktalarda tutmaya gayret ederler. Tanya Reinhart ise dürüst ve samimi insanların yapması gerektiği gibi öncelikle kendi devletini ve toplumunu sorgulamaya başlamış ve bu sorgulamayı hem yazdıkları hem de yaptıkları anlamında aktivist bir çerçevede de sürdürmeye gayret etmiştir. İsrail-Filistin sorunu, Tanya Reinhart’ın öğrencilik yıllarından bu yana dert edindiği ve mücadele ettiği önemli gündemlerden biridir.[2] Şiddet ve baskı altında yaşayan Filistinlilerin seslerini sahiplenerek İsrail devletinin işlediği suçların üzerine gitmesi, Tanya Reinhart için hem temel insan haklarının savunulması, hem de vatandaşı olduğu İsrail devletinin mevcut tavrına rağmen devleti ve İsrail toplumunu insani sorumluluklarını yerine getirmeye zorlaması anlamına gelmekteydi. Bir başka deyişle, İsrail’in başta Filistin olmak üzere çevresindeki devletlere ve halklara karşı tavrını eleştiren Tanya Reinhart, aynı zamanda İsrail devletinin insan haklarına saygılı olması ve İsrail toplumunun insani ve ahlaki değerlerinden feragat etmemesi için çalışmıştır.

Dilbilim alanında yetkinleşmiş bir akademisyenin güncel politik alanla bu derece iç içe geçen bir çaba içinde bulunmasının aydın sorumluluğunun bir uzantısı olarak değerlendirilmesi bazılarınca yadırganabilir. Nitekim 2002’den bu yana gündemde bulunan ve Tanya Reinhart dahil az sayıda İsrailli akademisyenin desteklediği İsrail’e dönük akademik boykot, birçok akademisyen tarafından ifade özgürlüğünün kısıtlanması olarak yorumlanmıştır. Tanya Reinhart’ın bu yaklaşım karşısındaki yanıtı yalındır; ama akademinin unuttuğu bir sorumluluğu hatırlatır niteliktedir:[3] Akademinin geleneksel ruhuna göre aydın sorumluluğu, ahlaki ilkelerin korunmasını gerektirir. Tanya Reinhart, bilim ve siyasetin birbirinden soyutlanması gerektiğini savunan ve İsrail akademisinin barış içinde yaşamayı sürdürdüğünü ifade eden akademisyenlere, aslında otuz küsur yıldır yanı başlarında süregiden işgali nasıl göz ardı edilebildiklerini sormaktadır. Filistin üniversitelerinin kapatılması karşısında İsrail üniversitelerinin senatolarında herhangi bir zorlayıcı kararın alınmaması, vb. konular da bu sorgulamaya dahildir. Tanya Reinhart İsrailli akademisyenlerin hayatlarını yan yana sürdürdükleri daha geniş bir kesimle birlikte ifade özgürlüğünü kazanabilmesinin koşullarını, yani gerçek bir ifade özgürlüğünün temelini sorgular. Bu anlamda da insan haklarının ve ahlaki ilkelerin hat safhada ihlal edildiği koşullarda akademinin tarafsız kalmakta ısrar etmesinin, aslında bu ihlali gerçekleştiren tarafla işbirliği yapmasından başka bir anlama gelmediğini vurgular.
Tanya Reinhart’ın hayatı boyunca bir insan hassasiyeti ve bir aydın sorumluluğuyla yapmaya çalıştığı son derece yalın şeyler, mevcut koşullar altında zahmetli bir yaşam sürmesine neden oldu. Bu hassasiyet içinde sürdürdüğü insan hakları mücadelesi, onurlu bir barıştan yana aldığı tavır ve her an her koşulda barış ve adalet talebini hayata geçirmek için verdiği mücadele değerini her zaman koruyacaktır. Kendisini saygı ve sevgiyle hatırlayacağız.

---